GMP (Good Manufacturing Practice) คือ การจัดการด้านสุขลักษณะของบุคคลและสิ่งแวดล้อมของที่ทำการผลิตรวมถึงสถานที่ วิธีการผลิต เครื่องมือที่ใช้ในการผลิต ทำให้ขั้นตอนการผลิตอาหารมีความปลอดภัยสำหรับผู้บริโภคมากขึ้น โดยเป็นโปรแกรมพื้นฐาน ที่สำคัญของการจัดทำระบบ HACCP โดยต้องใช้เครื่องมือต่างๆ
HACCP (Hazard Analysis Critical Control Point ) คือ ระบบประกันคุณภาพของอาหารที่เน้นในด้านความปลอดภัย ใช้ป้องกัน ขจัด หรือลดอันตรายที่อาจจะเกิดขึ้นได้ในกระบวนการผลิต เช่น อันตรายจากเชื้อจุลินทรีย์ สารเคมี และสิ่งแปลกปลอมต่าง ๆ อาทิ เศษแก้ว เศษโลหะ ระบบเอชเอซีซีพี จึงเป็นมาตรฐานสากลที่สร้างความมั่นใจให้แก่ผู้ผลิตและผู้บริโภคสูงขึ้นกว่า ระบบจีเอ็มพี เพราะได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลายทั่วโลก
เครื่องมือต่างๆ ที่ใช้ต้องได้มาตรฐานสำหรับวิธีจัดการและตรวจวิเคราะห์คุณภาพของวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์สำเร็จ ทั้งทางกายภาพ จุลินทรีย์ และเคมี รวมทั้งการตรวจทวนสอบ Verification สุขลักษณะในการผลิต
กฎหมาย GMP ระบบความปลอดภัยด้านอาหารของประเทศไทย
มีการจัดตั้งระบบความปลอดภัยด้านอาหารแห่งชาติในปี พ.ศ. 2542 และมีการประกาศบังคับใช้กฎหมาย GMP ในปี 2543 ต่อมาได้จัดทำแผนยุทธศาสตร์ความปลอดภัยด้านอาหารขึ้นในปี พ.ศ. 2545 ในด้านผลิตภัณฑ์อาหาร หมดเวลาผ่อนผันไปแล้วตั้งแต่วันที่ 24 กรกฎาคม 2546 ซึ่งจะมีผลต่อผู้ผลิตอาหารทั้ง 54 ประเภท ต้องปฏิบัติตามกฎหมายจีเอ็มพีทุกราย โดยการควบคุมของหน่วยงานหลัก คือ
- กระทรวงสาธารณสุข ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับอาหารนำเข้า และบริโภคภายในประเทศ ประกอบด้วยหน่วยงานย่อยที่สำคัญคือ
- สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
- กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
- กรมอนามัย
- กรมควบคุมโรค
- กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับอาหารส่งออก ประกอบด้วยหน่วยงานย่อยที่สำคัญ คือ
- สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ(มกอช.)
- กรมประมง
- กรมปศุสัตว์
- กรมวิชาการเกษตร
- กรมส่งเสริมการเกษตร
- สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร เป็นต้น
นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยอาหารของประเทศไทย ได้แก่ สำนักงาน อนามัย กทม., กรมวิทยาศาสตร์บริการ, ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ, สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ, กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม, สถาบันอาหาร ,สถาบันวิจัยโภชนาการ และสถาบันการศึกษาต่างๆ
ดังนั้นโรงงานผลิตอาหารจะต้องได้มาตรฐานตามเกณฑ์จีเอ็มพีทั้ง 6 หมวด ได้แก่ สถานที่ตั้งและอาคารผลิต เครื่องมือและอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต กระบวนการผลิต การสุขาภิบาล การบำรุงรักษาและการทำความสะอาด และ สุขลักษณะของบุคลากร
เรื่องที่ต้องรู้
เครื่องหมาย "Q" คือ เครื่องหมายของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ที่ใช้ในการรับรองมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารเพื่อแสดงถึงความมีคุณภาพและความปลอดภัยตามมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ หรือมาตรฐานสากลอื่นๆ พร้อมทั้งมีรหัสเพื่อป้องกันการปลอมแปลงใบรายงานผลการตรวจวิเคราะห์ (Test Report) และตรวจสอบย้อนกลับได้เมื่อสินค้าเกิดปัญหา
หน่วยรับรอง (Certification Body : CB) ที่ให้การรับรองผู้ประกอบการในด้านต่างๆ เช่น
หน่วยรับรองระบบงาน (Accreditation Body) มีหน้าที่ในการให้การรับรองระบบงาน แก่หน่วยรับรอง CB ให้เป็นไปตามมาตรฐานและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องตามหลักสากล
ห้องปฏิบัติการฯ ที่ได้รับการรับรองมาตรฐาน ISO/IEC 17025 จากหน่วยรับรองระบบงาน (Accreditation Body : AB) ได้แก่ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ และ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม ที่ได้ดำเนินการขอขึ้นทะเบียนกับสำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.) ห้องปฏิบัติการฯ สามารถทำการตรวจวิเคราะห์คุณภาพของสินค้าเกษตรและอาหารแล้วออกใบรายงานผลการตรวจวิเคราะห์ (Test Report) เพื่อนำไปแสดงต่อกรม หรือ หน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เพื่อพิจารณาออกใบรับรอง(Health Certification) ในการส่งออกสินค้าเกษตรและอาหาร
มาตรการสุขอนามัยและสุขอนามัยพืช
- เป็นมาตรการที่ครอบคลุมทั้งในด้านกฎหมาย กฎข้อบังคับ ข้อกำหนดและระเบียบปฏิบัติที่เกี่ยวกับหลักเกณฑ์คุณภาพของผลิตภัณฑ์ขั้นตอนและวิธีการผลิต การตรวจสอบวิเคราะห์ การพิจารณาอนุมัต ิออกใบรับรองการกักกันต่างๆ โดยมาตรการที่ออกมาต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานของความเป็นไปได้ในการตรวจวิเคราะห์และการประเมินข้อมูลที่ถูกต้องทางวิทยาศาสตร์ แต่ละประเทศได้กำหนดขึ้นแต่ต้องให้เป็นที่ยอมรับและสอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศ เช่น Codex, OIE , IPPC
>>ระบบความปลอดภัยด้านอาหารในต่างประเทศ | 
